از کجا بدونیم هوش خوبه یا عقل؟ اصلا کیه که ملاک های عاقل بودن رو تعیین میکنه؟

عاقل بودن با باهوش بودن چه تفاوتی داره؟!

تا حالا کسی رو دیدی که خیلی باهوشه، تصمیم‌هاش هم سریع و دقیق به نظر میان، ولی آخرش زندگیش پر از خطا و پشیمونیه؟

از اون طرف، آدم‌هایی هستن که نابغه نیستن، ولی انتخاب‌هاشون حتی توی بحران هم حساب‌شده و دقیقه؟!

سؤال اینجاست:

فرق «باهوش بودن» با «عاقل بودن» چیه؟

عقل رو چه کسی تعریف می‌کنه؟ جامعه؟ روان‌شناس‌ها؟ یا خود خدا؟

از کجا بفهمیم تصمیم‌هامون عاقلانه‌ست یا فقط داریم زرنگ بازی در میاریم؟

جالبه بدونی معیار عقلانیت خیلی وقت‌ها دقیقاً برعکس چیزیه که تو دنیا بهش می‌گن عقل!

اگه می‌خوای بفهمی انسان عاقل از نگاه خدا چه نشونه‌هایی داره و چرا ممکنه خیلی باهوش باشیم ولی عاقل نباشیم، ادامه‌ بحث رو از دست نده

تا حالا به این فکر کردین که داشتن هوش خوبه یا عقل؟

شده خودتون رو ته عاقلای دنیا بدونین و بعدا بفهمین تنها چیزی که به کار ننداختین، عقلتون بوده؟

اصلا هوش و عقل چه فرقی با هم دارن و اگه باهوش باشیم ولی عاقل نباشیم، چی میشه؟

خب خیلیا به هرکی که واسه خودش کلی مدرک و تخصص ردیف کرده و به جای خوشگذرونی رفته سرغ درس و دانشگاه میگن عاقل! بعضیا هم که خداروشکر فقط کسی که یه حساب بانکی پر پول داره و زندگی خودش و هفت نسلش رو تامین کرده، عاقل میدونن! ولی خب عاقل بودن ما با باهوش بودن و باعرضه بودن، خیلی فرق داره! یعنی درسته که مردم هر کی که توی زندگیش موفق باشه و بلد باشه زندگیش رو بگردونه، عاقل میدونن؛ ولی خب هر باهوشی که عاقل نیست!

مثالش هم میشه همین خلفکارهای حرفه‌ای که توی خلاف‌‌هاشون آخرین ورژن هوش و ابتکارن، ولی خب معلومه که عاقل نیستند! 

آدمی که تو کارش انقدر موفق بوده و تو هر نقشی درخشیده، حتی تونسته تو نسل‌های کوچیک‌تر و بزرگ‌تر از خودش این‌همه محبوب باشه، چطور می‌تونه انقدر بی‌احتیاط باشه که این بلا رو سر خودش بیاره؟

فرق عقل و هوش چیه؟

میدونین چیه، ما چون فرق عقل و هوش رو نمی‌دونیم، خیلی وقتا اصلا هوش رو با عقل اشتباه می‌گیریم! ولی خب باهوش کسیه که میتونه چیزها رو خوب بشناسه و دودوتا چهارتا کنه و فرمول‌ها و قاعده‌هاشون رو راحت دربیاره! مثل خیلی از بچه‌ها که توی درس و مدرسه قوی هستن و ریاضی‌ و فیزیکشون خوبه، یا آدمایی که توی یه چشم به هم زدن میتونن چیزای سخت رو حساب کتاب کنن!

ولی خب عقل کلا فرق داره! یعنی کسی که عاقله ممکنه ریاضی و حسابش هم خیلی تعریفی نداشته باشه، ولی قشنگ میدونه چی بپوشه، چی بخوره، با کی دوست بشه یا کِی چه تصمیمی بگیره! یعنی عقل درست مثل یه ترمزه که نمیذاره تصمیم‌های اشتباه بگیریم و خودمون رو کوچیک و محدود کنیم! مثل یه جی پی اس راهنما بهمون مسیر درست رو نشون میده! حالا اینجا آقای زارع بیشتر براتون توضیحش دادن:

از کی بپرسم؟

خب فرق میکنه کی قراره بهمون بگه عاقل کیه، یا واسمون تعیین کنه که هوش خوبه یا عقل؟ آخه همون‌جوری که ما جواب مسئله فیثاغورث رو نمی‌ریم از بقال محلمون بپرسیم، از اونایی هم که راجع به آدم و اینکه از کجا اومده و قراره کجا بره و اصلا اینجا باید چیکار کنه، هیچ تخصصی ندارن که نمیشه بپرسیم، عاقل کیه؟ چرا؟ چون اگه خودشون عاقل بودن، می‌رفتن دنبال متخصص و با این همه سوال بی‌جواب چهار روز عمر دنیاشون رو تلف نمی‌کردن!

اصلا همینکه واسه فهمیدن عقل و اینکه عاقل کیه، پیش کی میریم، خودش داره داد میزنه چقدر عاقلیم؟!

کی میتونه بگه عاقل کیه؟

وقتی با یه ابدیت روبه‌روییم، نمیشه یکی بیاد معیارهای عقل رو واسمون تعیین کنه که از اون دنیا هیچ چی نمیدونه و وقتی حرف از ابدیت میشه، خودش گیج گیج می‌زنه! درست مثل اینکه یه قهرمان دو با مانع بیاد واسمون فاکتورهای پرتاب موشک قاره‌پیما رو تعیین کنه!

طبیعیه که عقل کسی که زندگی رو فقط همین چهار روز دنیا میدونه، حکم میکنه که توی دنیا بهش خوش بگذره! تازه کلی هم شاکیه که چرا اینجا انقدر بالا و پایین داره و بهش داره فشار میاد!

ولی اونی که زندگی براش فقط دو روز دنیا نیست و نگاهش فراتر از نوک دماغ مبارکشه، همه زورش رو میزنه که خونه و زندگی اصلی و ابدیش رو به راه باشه! یعنی عقلش بهش میگه که اگه قراره توی آخرت خیالش راحت باشه، الان باید چیکار کنه!

حالا اگه واقعا میخوایم بدونیم ملاک‌های یه عقل درست و حسابی چیه، باید ببینیم متخصص چی میگه! چون اون کسی که خودش ما رو آفریده و میدونه مسیرمون چه شکلیه و از اون جایی که باید بریم هم خبر داره، بهتر میدونه عاقل کیه!

ملاک‌های عاقل بودن

خب این همه حرف زدیم و بالا و پایین کردیم که بالاخره ملاک‌های یه عقل سالم و درست و حسابی رو بفهمیم!  

ببینین، عقل سالم عقلیه که بین کم و زیاد، اونی که زیادتره رو انتخاب می‌کنه و بین یه چیز موقتی و یه چیز نامحدود، سراغ اونی که نامحدوده میره! با این حساب اگه قرار باشه بین دنیا و آخرت هم یکی رو انتخاب کنه، قطعا میره سراغ آخرت! چون هم نامحدوده و هم امکانات و نعمت‌هاش با دنیا قابل مقایسه نیست!

خب توی حالت عادی هم اگه عاقل باشیم، بین یه پیشنهاد دو میلیارد تومنی و یه پیشنهاد صد هزار تومنی، میریم سراغ اونی که بیشتره! یعنی اگه کسی توی یه همچین شرایطی صد هزار تومن رو انتخاب کنه، میگن عقلش پاره سنگ برمیداره!

پس چرا ما اینجوری هستیم؟

درسته که ما تا صحبت از عقل و عاقل بودن میشه، جلوتر از همه وایستادیم و کلی هم ادعامون میشه! ولی با اجازه‌تون خیلی از کارهامون اصلا عاقلانه نیست! آخه کدوم آدم عاقلی حاضره سختی‌های یه جهنم ابدی رو با دو روز خوشگذرونی توی دنیا عوض کنه! خب نمیشه که ادعای عاقلی داشته باشیم، ولی حواسمون نباشه کجا میریم، با کی می‌گردیم، چی گوش میدیم و اصلا روزمون رو چجوری شب می‌کنیم؟

یعنی اگه دنیا واسمون مهمتر از آخرت باشه، هرچقدرم که زندگی خفن و باحالی داشته باشیم و به خیال خودمون موفق باشیم، عقلمون درست کار نمیکنه! چون یه زندگی ابدی و همیشگی رو ول کردیم و چسبیدیم به یه دنیای محدود!

آخه یه آدم عاقل یه بهشت ابدی رو با دنیایی که ته تهش میخواد چهارتا بخش‌ پایینی‌مون رو راضی کنه، عوض نمی‌کنه!

یه انتخاب عاقلانه

بذارین راحتتون کنم، ما از دید خدا وقتی عاقلیم که به سمت هدفی که واسش آفریده شدیم، حرکت کنیم! یعنی کارهامون ما رو روز به روز به خدا شبیه‌تر کنن و به قلبی که باید سالم نگهش داریم، نزدیک‌تر!

یادتونه گفته بودیم که به خاطر بخش آدمیزادیمون عاشق بی‌نهایت و دنبال کمال مطلقیم! حالا اینکه چرا به جای الله که کمال مطلق و بی‌نهایته میریم دنبال چیزایی که فقط توی دنیا به دردمون می‌خورن و هیچ ربطی به خدا و زندگی ابدی‌مون ندارن، دوتا معنی بیشتر نمیده! اونم اینکه هنوز آدم نشدیم و عقلمون رو درست به کار ننداختیم!

میدونین چیه؟ ما واسه اینکه بفهمیم عاقلیم یا نه، لازم نیست دست به کارهای عجیب غریب بزنیم! چون اینکه چقدر اولویت عشق‌ها و هدف‌ها و آرزوهامون با اون چیزی که خدا میخواد هماهنگه، داره میزان عاقل بودنمون رو نشون میده! پس اگه میخوایم عاقل باشیم و عاقلانه رفتار کنیم، باید همه فکر و ذکر و تصمیم‌ها و انتخاب‌هامون رو با اونی هماهنگ کنیم که ما رو آفریده و همه چیز رو راجع بهمون میدونه! یعنی خدا! حالا حواست رو قشنگ جمع کن که توی چراغ کامل اینا رو توضیح دادیم و اونایی که چراغ بازن! میدونن که همیشه یه چیزایی هم هست که فقط توی چراغ پیدا میشه: